Wstęp
Z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego między małżonkami ustaje ustawowa wspólność majątkowa, a w jej miejsce powstaje rozdzielność majątkowa. Od tego momentu byli małżonkowie mogą przeprowadzić podział majątku wspólnego, na który składają się przedmioty majątkowe nabyte w trakcie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (art. 31 KRO). Zgodnie z art. 43 § 1 KRO, oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, jednak z ważnych powodów każdy z nich może żądać, aby ustalenie udziałów nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w jakim przyczynił się do powstania tego majątku. Podziału majątku po rozwodzie można dokonać na dwa sposoby: na mocy umowy zawartej między byłymi małżonkami albo na drodze postępowania sądowego.
Sposoby i przebieg podziału majątku wspólnego
Umowny podział majątku
Jeżeli byli małżonkowie są zgodni co do składu, wartości oraz sposobu podziału zgromadzonych dóbr, mogą zawrzeć stosowną umowę. Jest to najszybsze i najtańsze rozwiązanie, pozwalające uniknąć wielomiesięcznego sporu w sądzie. Umowa taka może zostać zawarta w zwykłej formie pisemnej, chyba że w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość (np. mieszkanie, dom, działka) lub prawo użytkowania wieczystego – wówczas bezwzględnie wymagana jest forma aktu notarialnego. Koszt taksy notarialnej zależy wówczas od łącznej wartości dzielonego majątku.
Sądowy podział majątku
W przypadku braku porozumienia między stronami konieczne jest złożenie wniosku o podział majątku wspólnego do sądu rejonowego właściwego według miejsca położenia majątku. Wniosek podlega stałej opłacie sądowej w wysokości 1000 zł, natomiast jeśli zawiera on zgodny projekt podziału, opłata wynosi 300 zł. W toku postępowania nieprocesowego sąd w pierwszej kolejności ustala dokładny skład oraz wartość majątku wspólnego (według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej, a według cen z chwili dokonywania podziału). W razie sporu co do wartości poszczególnych składników sąd powołuje biegłych rzeczoznawców.
Metody podziału w sądzie
Kodeks cywilny oraz Kodeks postępowania cywilnego przewidują trzy podstawowe sposoby dokonania podziału majątku przez sąd:
- Podział fizyczny– polega na podzieleniu rzeczy i przyznaniu poszczególnych przedmiotów każdemu z byłych małżonków stosownie do wielkości ich udziałów (jest to sposób preferowany przez ustawodawcę).
- Przyznanie majątku jednemu z małżonków– dany składnik (np. nieruchomość) trafia na wyłączną własność jednej strony z jednoczesnym obowiązkiem spłaty na rzecz drugiego małżonka w określonym przez sąd terminie.
- Podział cywilny (sprzedaż licytacyjna)– sąd zarządza sprzedaż przedmiotów majątkowych stosownie do przepisów KPC, a uzyskana w ten sposób suma pieniężna zostaje podzielona między byłych małżonków (rozwiązanie ostateczne i najmniej korzystne finansowo).
Rozliczenie nakładów i wydatków oraz kredyt hipoteczny
W postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd rozlicza również wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty każdego z małżonków (z urzędu) oraz z majątku osobistego na majątek wspólny (wyłącznie na wniosek strony). Warto pamiętać, że podziałowi w sądzie podlegają jedynie aktywa, natomiast sąd nie dzieli długów, w tym wspólnie zaciągniętych kredytów hipotecznych. Przyznanie nieruchomości jednemu z byłych małżonków nie zwalnia drugiego z odpowiedzialności wobec banku, chyba że wierzyciel wyrazi na to odrębną zgodę.
W celu uzyskania szczegółowych informacji lub umówienia konsultacji prawnej w Państwa sprawie, zapraszamy do bezpośredniego kontaktu z naszą kancelarią.
